Skip to content
Ethnikismos Ethnikismos Τεύχος 04 · Φωνές του Εύξεινου Πόντου
Τεύχος 12 · Φωνὲς τοῦ Εὐξείνου Πόντου Αρχείο ανοιχτής πρόσβασης · 14 ιδιώματα

Η γλῶσσα ποὺ θυμᾶσαι.
Οἱ λέξεις ποὺ ἔχασες.

Σαράντα μία χιλιάδες διακόσιες προφορικὲς μαρτυρίες, ἐννέα χιλιάδες ὀκτακόσια σχολιασμένα κείμενα, τρεις χιλιάδες ἑκατὸ διαλογικὲς παραδόσεις — μία ἀνοιχτὴ αναγνωστικὴ αἴθουσα ὅπου ἡ κληρονομιὰ τῶν παππούδων μας κατοικεῖ σὲ κάθε ἠχογραφημένη παῦλα.

Πορτρέτο τῆς Χρυσοῦλας Κ., ἀφηγήτριας ἀπὸ τὴν Τραπεζοῦντα, μὲ παραδοσιακὸ μαντήλι.
Χρυσοῦλα Κ., 84 ἐτῶν Ἀφηγήτρια · Ποντιακὴ διάλεκτος · 217 ἠχογραφήσεις Φωτογραφία: Λευκὴ Παπαδοπούλου, Καλοκαίρι 2024, Θεσσαλονίκη
41.200+ Ἠχογραφημένες μαρτυρίες
9.800 Σχολιασμένα κείμενα
14 Κληρονομιακὰ ἰδιώματα
132 Χῶρες μὲ ἐνεργοὺς ἀναγνῶστες
Ὁ Γεώργιος Σ., γλύπτης λίθων ἀπὸ τὴν Καππαδοκία, στὸ ἐργαστήριό του.
Γεώργιος Σ., 91 ἐτῶν · Καππαδοκικὴ ἑλληνικὴ γλῶσσα
Σημείωμα τοῦ ἀρχειοφύλακα

Κάθε ἠχογράφηση φέρει ὄνομα, ὄχι ἀνώνυμο σύνολο δεδομένων.

Πρὶν ὁποιοδήποτε ἀρχεῖο εἰσαχθεῖ στὴ βιβλιοθήκη, ἕνας κοινοτικὸς ἐπιμελητὴς κάθεται δίπλα στὸν ἀφηγητή, ὑπογράφει τὴν προφορικὴ μαρτυρία μαζί του καὶ τὴ συνοδεύει μὲ σημειώσεις τοπικῆς ἱστορίας. Δὲν δανειζόμαστε φωνές — τὶς φυλάσσουμε μὲ τὴν ἄδεια καὶ τὸ ὄνομά τους.

Ὁ Γεώργιος, ποὺ ἐδῶ παρουσιάζεται στὸ ἐργαστήρι του στὴ Νέα Ἰωνία, μᾶς ἐμπιστεύτηκε σαράντα δύο ὧρες ἀφήγησης στὰ καππαδοκικά, μαζὶ μὲ τὸν προσωπικό του λεξικὸ τῶν λίθων — ἕνα γλωσσάρι 1.840 ὅρων ποὺ κανένα λεξικὸ δὲν εἶχε καταγράψει. Κάθε λήμμα τοῦ ἀρχείου μας φέρει τέτοια ὑπογραφή.

Πῶς λειτουργεῖ ἡ ἐπιμέλεια
Κατάλογος ἀναζήτησης

Τέσσερις ἄξονες. Ἕνα ἀνοιχτὸ ἀρχεῖο.

Ἡ βιβλιοθήκη ἐπιτρέπει φιλτράρισμα κατὰ γλῶσσα, δεκαετία, γεωγραφικὴ περιοχὴ καὶ ὄνομα ἀφηγητῆ — ἡ ἴδια γραμματικὴ ποὺ θὰ περίμενε κανεὶς σὲ κατάλογο μουσείου, ὄχι σὲ μηχανὴ ἀναζήτησης.

Ἀναζήτηση στὸ ἀρχεῖο
Ἐπιλεγμένες καταγραφές

Ἕξι τεκμήρια ἀπὸ τὸ ἀρχεῖο — πρὶν ἐγγραφεῖτε.

Δείγματα ποικιλίας ἀπὸ τὴ συλλογή μας: νανουρίσματα, γαμήλια ἄσματα, ναυτικὰ τραγούδια καὶ ἀφηγήσεις βιοτεχνῶν — κάθε ἓνα μὲ τὸ ὄνομα τοῦ ἀφηγητῆ καὶ τὸ χωριό του.

01 / Ποντιακά

Τὸ νανούρισμα τῆς Μαύρης Θάλασσας

Ἀσπασία Τ., 1934 · Σαμψούντα, 1962

Τρία λεπτὰ ποντιακῆς ψαλμωδίας μὲ λύρα — μία ἀπὸ τὶς πρῶτες ἠχογραφήσεις τῆς συλλογῆς, μεταγραμμένη γραμμὴ πρὸς γραμμή.

Ἠχογράφηση · 03:14
02 / Γεβανικά

Ὁ γαμήλιος χορὸς τῶν Ῥωμανιωτῶν

Μωυσῆς Β., 1928 · Ἰωάννινα, 1973

Δεκαεπτὰ λεπτὰ γεβανικῆς ἑβραϊκῆς ἑλληνικῆς — προσευχὴ πρὶν τὸν χορό, σχολιασμένη ἀπὸ τρεις κοινοτικοὺς ἐπιμελητές.

Ἠχογράφηση · 17:42
Ὁ Νικόλαος Μ., ψαρᾶς ἀπὸ τὴ Μπόβα Μαρίνα, πλέκει δίχτυ στὴν ἀποβάθρα. 03 / Γρίκο

Τὸ ναυτικὸ τῆς Μπόβα Μαρίνα

Νικόλαος Μ., 1941 · Καλαβρία, 1989

Γρικάνικο τραγούδι τῶν ψαράδων — ἡ μόνη καταγραφὴ στὸ δημόσιο ἀρχεῖο μὲ τὴ συγκεκριμένη προφορὰ τῆς Κάτω Ἰταλίας.

Ἠχογράφηση · 06:51
04 / Καππαδοκικά

Λεξικὸ λίθων — λήμμα Α

Γεώργιος Σ., 1933 · Καισάρεια, 2019

Ὁ πρῶτος τόμος ἑνὸς 1.840-λέξεων γλωσσαρίου ποὺ σώζει τεχνικοὺς ὅρους τῆς λιθογλυπτικῆς — μὲ σχέδια καὶ ἠχητικὲς σημειώσεις.

Κείμενο · 412 σελίδες
05 / Ἀϊβαλιώτικα

Συνταγὴ τοῦ κυδωνόπαστου

Δέσποινα Λ., 1929 · Ἀϊβαλί, 1971

Προφορικὴ μαρτυρία μαγειρικῆς — ἡ μόνη καταγραφὴ τῆς ἀϊβαλιώτικης γλῶσσας μὲ γαστρονομικὸ λεξιλόγιο στὸ ἀρχεῖο.

Ἠχογράφηση · 11:08
06 / Σαρακατσανικά

Ἡ βοσκοπούλα τῆς Πίνδου

Κώστας Π., 1926 · Μέτσοβο, 1968

Αὐτοβιογραφικὴ ἀφήγηση σαρακατσάνικης ποιμενικῆς ζωῆς — μία ἀπὸ τὶς πρῶτες ἠχογραφήσεις ποὺ ξεκίνησαν τὸ ἀρχεῖο τὸ 2017.

Ἠχογράφηση · 22:30
Δὲν πουλᾶμε μαθήματα γλώσσας. Χρεωστοῦμε στοὺς παπποῦδες μας μία βιβλιοθήκη ὅπου θὰ μποροῦν νὰ ἀκουστοῦν καὶ μετὰ τὸ τέλος τους — καὶ ὀφείλουμε στὰ παιδιά μας μία πόρτα ἀνοιχτὴ στὸ ἰδίωμα ποὺ θὰ ζητήσουν μιὰ μέρα.
Δρ Ἑλένη Παπαδημητρίου Συνιδρύτρια, ἐθνογλωσσολόγος · Θεσσαλονίκη, Ἰανουάριος 2025
Συλλογὲς ὑπογραφῆς

Τέσσερις ναυαρχίδες τοῦ ἀρχείου.

Θεματικὲς συλλογὲς μὲ βαθιὰ ἐπιμέλεια, ποὺ συγκεντρώνουν ἀφηγήσεις, τραγούδια καὶ κείμενα γύρω ἀπὸ μία κοινὴ ἐμπειρία. Ἀρχίστε ἀπὸ κεῖ ποὺ σᾶς ἀφορᾷ.

I.

Τραγούδια γυναικῶν τοῦ Εὐξείνου

1.840 ἀρχεῖα · 12 κοινότητες

Νανουρίσματα, θρῆνοι, γαμήλια καὶ ξενιτεμένα τραγούδια ἀπὸ ποντιακὲς καὶ μικρασιάτικες γυναῖκες — κάθε ἠχογράφηση συνοδεύεται ἀπὸ τὴν ἱστορία τοῦ χωριοῦ καὶ τῆς οἰκογένειας.

Ἀνοίξτε τὴ συλλογή
II.

Πρόσφυγες τῆς Μικρᾶς Ἀσίας · 1922–

3.210 ἀρχεῖα · 41 πόλεις

Ἀφηγήσεις προσφύγων ἀπὸ τὴ Σμύρνη, τὸ Ἀϊβαλὶ καὶ τὴ Μαγνησία — μαρτυρίες βιωμένες, σχολιασμένες ἀπὸ ἱστορικοὺς καὶ ἀνθρωπολόγους μὲ συνοδευτικὰ τεκμήρια.

Ἀνοίξτε τὴ συλλογή
III.

Ὁ σεφαρδίτικος γαμήλιος κύκλος

960 ἀρχεῖα · 8 κοινότητες

Τραγούδια, τελετουργίες καὶ προσευχὲς ἑλληνόφωνων Σεφαρδιτῶν ἀπὸ Θεσσαλονίκη, Καβάλα καὶ Σέρρες — ἕνας ζωντανὸς κύκλος ποὺ κανένα βιβλίο δὲν εἶχε καταγράψει.

Ἀνοίξτε τὴ συλλογή
IV.

Λεξικὸ τῶν Καππαδοκῶν λιθογλυπτῶν

1.840 λήμματα · 6 μαστόροι

Ἕνα ὁλόκληρο γλωσσάρι τεχνικῆς ὀρολογίας, σωσμένο ἀπὸ τοὺς τελευταίους μαστόρους τῆς Καππαδοκίας — μὲ σχέδια, ἠχητικὲς σημειώσεις καὶ ἀφηγήσεις μαθητείας.

Ἀνοίξτε τὴ συλλογή